|
Gayrimenkul Yatirim Ortakligi
Gayrimenkul
Yatırım Ortaklığı
Gayrimenkul
yatırım ortaklıkları ne iş yapar?
Gayrimenkul yatırım ortaklıklarının
ekonomiye katkısı nedir?
Gayrimenkul yatırım
ortaklığı yatırımcılara ne gibi avantajlar
sağlar?
Gayrimenkul
yatırım ortaklığına ortak olmanın
yatırımcılara sağladığı haklar nelerdir?
Gayrimenkul
yatırım ortaklıklarına nasıl yatırım
yapabilirim?
Gayrimenkul yatırım ortaklığının hisse
senetlerine yatırım yaparken nelere dikkat etmeliyim?
Yatırımımı
nasıl değerlendirebilirim?
Gayrimenkul yatırım ortaklıklarının türleri
nelerdir?
Gayrimenkul
yatırım ortaklığının işleyiş
yapısı nasıldır?
Ekspertiz
şirketleri ne yapar?
Gayrimenkul
yatırım ortaklıkları nasıl kurulur?
Gayrimenkul
yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinin halka
arzı nasıl gerçekleşir?
Bir gayrimenkul yatırım ortaklığına ait
temel bilgileri hangi kaynaklardan elde edebilirim?
Gayrimenkul
yatırım ortaklıklarına ait finansal bilgileri nasıl
elde edebilirim?
Gayrimenkul
yatırım ortaklığı bağımsız denetim
kapsamında mıdır?
Gayrimenkul
yatırım ortaklıkları neler yapabilir?
Gayrimenkul
yatırım ortaklıkları neler yapamaz?
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları nerelere
yatırım yapabilirler?
Gayrimenkul
yatırım ortaklıklarının yatırımlarına
ilişkin ne gibi kısıtlamalar vardır?
Gayrimenkul
yatırım ortaklıklarının portföylerinde
ne gibi sınırlamalar vardır?
Gayrimenkul
yatırım ortaklıkları başka neler yapabilirler?
Gayrimenkul
yatırım ortaklıkları nasıl vergilendiriliyor?
Gayrimenkul Yatırım
Ortaklığı
Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde, Sermaye
Piyasası Kurulu tarafından düzenlenen gayrimenkul yatırım
ortaklıkları, gayrimenkullere, gayrimenkule dayalı projelere
ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarına
yatırım yapmak suretiyle faaliyet gösteren özel bir portföy yönetim şirketi tipidir.
Gayrimenkul
yatırım ortaklıkları ne iş yapar?
Gayrimenkul yatırım
ortaklığının amacı, getiri potansiyeli yüksek
gayrimenkullere, gayrimenkule dayalı projelere yatırım yapmak,
portföyündeki gayrimenkullerden kira geliri elde
etmek ve bu şekilde kira ve alım satım kazançları yoluyla
gayrimenkullerin yüksek gelirine ulaşmaktır. Gayrimenkul
yatırım ortaklığının hisse senedini alarak
ortak olan bir yatırımcı, yüksek getirili gayrimenkullerden
dolaylı olarak yararlanmış olmaktadır. Portföyündeki
gayrimenkullerin alım satımından kar sağlayan gayrimenkul
yatırım ortaklığı, yıl
sonunda bu karı ortaklarına temettü olarak
dağıtmakta ve gayrimenkul gelirini ortaklarına
aktarmaktadır. Gayrimenkulun kendisinin değil, ona
yatırım yapan bir şirketin hisse senetlerinin satın
alınması, gayrimenkul yatırımının likidite
edilmesi sorununu ortadan kaldırmaktadır.
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları,
sadece gayrimenkule dayalı portföy
işletmeciliği faaliyeti kapsamında faaliyet gösterebilirler.
Bunun doğal bir sonucu olarak, gayrimenkul yatırım
ortaklıkları aktiflerinde makine ve ekipman
bulunduramazlar. Ayrıca, inşaat yapamaz, proje yürütemez, ancak
inşaatını başka şirketlerin
gerçekleştirdiği projelere finansman sağlayabilirler. Bir
şirketin mevcut faaliyetlerinden vazgeçmesi koşuluyla gayrimenkul
yatırım ortaklığına dönüşmesi mümkündür.
Bir gayrimenkul veya bir projenin ne şekilde finanse
edileceği kararı, projenin büyüklüğüne, kullanım ve
Inşaat haklarına, şirketin karlılık potansiyeline,
finansman maliyetine bağlıdır. Devletin konut ve gayrimenkul
sorununu kamusal bir olgu olarak algılaması neticesinde uygulanan
vergi teşvikleri, gayrimenkul finansmanında gayrimenkul
yatırım ortaklığını cazip hale getirmektedir.
Yatırımcılar açısından ise,
gayrimenkul ve gayrimenkule dayalı yatırımların
psikolojik bir güven unsuru oluşturduğu inkar
edilemez. Ayrıca, çeşitlendirme yoluyla riskin dağıtılması
da yatırımcılar için gayrimenkul yatırım
ortaklıklarını cazip kılan önemli bir unsurdur.
Gayrimenkul
yatırım ortaklıklarının ekonomiye katkısı
nedir?
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları,
iş merkezleri veya alışveriş merkezleri gibi, büyük
ölçekli gayrimenkul projelerinin finansmanına kaynak sağlar. Bu tür
büyük projeleri gerçekleştirmeyi hedefleyen bir şirketin tüm
finansman yükünü üstlenmesi gerekir. Bu durum, çoğu kez kendi
özkaynakları yetersiz olan şirketler için kredi yoluyla finansman,
bir başka ifade ile, faiz yükü demektir.
Ayrıca, özkaynakları yeterli bile olsa, şirket için bir
özkaynak maliyeti söz konusudur. Halbuki bu tür
projeler, halktan gayrimenkul yatırım ortaklığı
hisse senetleri karşılığında toplanacak paralarla
finanse edilebilir ve böylece finansman yükü şirketin üzerinden
alınmış olur.
Gayrimenkul
yatırım ortaklığı yatırımcılara ne
gibi avantajlar sağlar?
Yatırımcılar gayrimenkul
yatırım ortaklığı hisse senetlerini borsada
satabilmenin yanında, borsada oluşan fiyat dalgalanmalarından
da yararlanırlar. Ayrıca, şirketin portföyü
gayrimenkul alanında uzman kişiler tarafından
yönetildiğinden, herhangi bir kişinin kendi başına
yatırım yapmasından daha etkin sonuçlar elde edilebilecektir.
Bu şirketlere yatırım yapan yatırımcıların
bir kısmının da uluslararası kuruluşlar olduğu
görülmektedir. Bu kuruluşlar, gelişmekte olan ülkelerdeki gayrimenkul
getirilerinden faydalanmak amacıyla, organize bir şekilde
işleyen ikincil piyasalarda Işlem gören gayrimenkul
yatırım ortaklığı hisselerini almayı,
doğrudan gayrimenkul yatırımına tercih etmektedirler.
Gayrimenkul yatırım
ortaklığına ortak olmanın yatırımcılara
sağladığı haklar nelerdir?
Bir gayrimenkul yatırım
ortaklığının hisse senedine yatırım yapan
yatırımcı, kaynağı Türk Ticaret Kanunu olan
aşağıda sıralanan haklara sahip olmaktadır.
·
Ortaklığın elde ettiği kardan payına
düşen kısmını alma hakkı,
·
Ortaklığın tasfiyesi halinde tasfiye payı
hakkı,
·
Ortaklığın kendi kaynaklarından
yapacağı sermaye artırımı nedeniyle
çıkaracağı hisse senetlerini bedelsiz olarak alma hakkı,
·
Ortaklığın sermaye artırımında
yeni payları edinmede öncelik (rüçhan) hakkı,
·
Genel kurul toplantılarına katılma,
konuşma ve öneride bulunma hakkı,
·
Genel kurul toplantılarında oy kullanma hakkı,
·
Ortaklığın faaliyetleri ve hesapları
hakkında bilgi alma, inceleme ve denetleme hakkı.
Gayrimenkul
yatırım ortaklıklarına nasıl yatırım
yapabilirim?
Gayrimenkul yatırım ortakl ığı
hisse senetlerine yatırım yapmak isteyen
yatırımcılar, borsada işlem yapmaya yetkili bir
aracı kuruluşa talimat vererek, diledikleri gayrimenkul yatırım
ortaklığının hisse senetlerini satın alabilirler.
Gayrimenkul
yatırım ortaklığının hisse senetlerine
yatırım yaparken nelere dikkat etmeliyim?
Yatırım yapacağınız gayrimenkul
yatırım ortaklığının karlılık
durumunu, finansman yapısını, faaliyetleri ve
yatırımları hakkında bilgileri, şirketin faaliyet raporlarından,
kamuya açıklanan finansal tablolarından izlemelisiniz. Ayrıca
şirketin, sermaye, yönetim ve finansal yapısı ile faaliyetleri
hakkındaki değişikliklere Ilişkin olarak, şirket
tarafından borsaya bildirilen açıklamaları da borsa
yayınlarından okumalısınız.
Yatırımımı
nasıl değerlendirebilirim?
Gayrimenkul yatırım
ortaklıklarının en Önemli Özelliklerinden birisi, portföyünde
yer alan varlıkların ekspertiz yapmaya
(değerini ölçmeye) yetkili şirketlerce belirli dönemlerde
değerlendirilmesidir. Böylece, değerleme günündeki gayrimenkullerin
rayiç değeri, gayrimenkul yatırım ortaklığı portföyüne yansıtılır. Bu değerleme
sonuçları, şirketin finansal tabloları ile birlikte belirli
dönemlerde ilan edilir ve yatırımcıların şirketin
gerçek değeri hakkında bilgi sahibi olmaları
sağlanır. Yatırımcılar basit bir hesaplama ile, şirketin varlıklarının rayiç
değerleri toplamına, şirketin alacakları ve diğer
varlıklarını ekleyerek ve bu tutardan borçlarını
düşerek, şirketin net aktif değerini bulabilirler. Net aktif değerin
şirketin hisse senedi sayısına bölünmesi halinde ise, hisse
senetlerinin o gün itibariyle sahip olması gereken değer bulunur.
Ancak, gayrimenkul yatırım ortaklığı hisse senetleri
borsada işlem gördüğünden, hisse senedi fiyatları genel
ekonomik duruma bağlı olarak net aktif değerinden farklı
olabilir.
Gayrimenkul
yatırım ortaklıklarının türleri nelerdir?
Gayrimenkul yatırım
ortaklıkları;
·
Bir alışveriş merkezi gibi belirli bir projeyi
gerçekleştirmek amacıyla süreli,
·
Turizm ve sağlık gibi belirli alanlarda
yatırım yapmak amacıyla süreli veya süresiz,
·
Belirli bir proje veya yatırım alanına
yatırım yapmak gibi amaçlarında bir sınırlama
olmaksızın, süreli veya süresiz, olarak kurulabilir.
Gayrimenkul
yatırım ortaklığının işleyiş
yapısı nasıldır?
Lider girişimci
Lider girişimci, gayrimenkul yatırım
ortaklıklarında sermayenin asgari %25'i oranında pay sahibi
olan gerçek ya da tüzel kişi ortak ya da ortaklardır. Lider
girişimci asgari %25 oranında sermaye payına sahip tek bir
gerçek veya tüzel kişi olabileceği gibi, sermayenin asgari %25'ine
sahip birden fazla ortağın biraraya gelerek lider girişimci
olmaları da mümkündür.
Müteahhit
Müteahhit, gayrimenkul yatırım
ortaklıkları portföyünde yeralan
gayrimenkul projelerinin inşaat işlerini gerçekleştirmeyi
taahhüt eden gerçek ya da tüzel kişilerdir.
Işletmeci Şirket
Işletmeci şirket, ortaklığın
mülkiyetinde bulunan veya kiralamış olduğu otel, hastane,
alışveriş merkezi, iş merkezi, ticari parklar, ticari
depolar, konut siteleri, süpermarketler ve bunlara benzer nitelikteki
gayrimenkulleri ticari amaçla işleten şirketlerdir.
Danışman Şirket
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları,
proje geliştirme ve kontrol hizmetleri de dahil
olmak üzere, ortaklık portföyünün geliştirilmesi ve alternatif
yatırım imkanlarının araştırılmasına
yönelik bu işlerde uzmanlaşmış şirketlerden
danışmanlık hizmeti alabilirler.
Ekspertiz Şirketi
Ortaklık portföyünde yer
alan gayrimenkullerin, gayrimenkul projelerinin ve gayrimenkule dayalı
hakların rayiç değerlerini ve kira rayiçlerini tespit etmek
konusunda hizmet veren şirketlerdir.
Ekspertiz
şirketleri ne yapar?
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları
aşağıda sayılan işlemler için, Sermaye Piyasası
Kurulu tarafından listeye alınmış bağımsız
bir ekspertiz şirketine, işleme konu olan
varlıkların ve hakların değerlerini ve rayiç kira
bedellerini tespit ettirmekle yükümlüdürler.
·
Portföyde yeralan gayrimenkullerin, hakların ve
gayrimenkule dayalı projelerin alım veya satımı,
·
Portföyde yer alan gayrimenkullerin kiraya verilmesi,
·
Kiraya verilmek üzere gayrimenkul kiralanması,
·
Portföyde yer alan gayrimenkullerden kiraya verilenlerin kira
sözleşmelerinin yenilenmesi veya uzatılması,
·
Gayrimenkul Ipoteği kabul edilmesi,
·
Gayrimenkule dayalı projelerin inşaatına
başlanabilmesi için, yasal prosedüre
uyulduğunun ve gerekli belgelerin tam ve doğru olarak mevcut
olduğunun tespit edilmesi,
·
Ortaklık portföyünde yer alan ve yıl içinde herhangi
bir nedenle rayiç değeri tespit edilmemiş olan
varlıkların yıl sonu
değerlerinin tespiti,
·
Ortaklığa ayni sermaye
konulması.
Gayrimenkul
yatırım ortaklıkları nasıl kurulur?
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları,
Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde yeni bir anonim şirket olarak
kurulabildikleri gibi, daha önce başka amaçla kurulmuş
şirketlerin esas sözleşmelerini Sermaye Piyasası Kurulu'nun . düzenlemelerine
uygun olarak değiştirerek, gayrimenkul yatırım
ortaklığına "dönüşmeleri" de mümkündür. Her iki
şekilde de gayrimenkul yatırım ortaklıklarının
kuruluşunun Kurul'ca uygun görülmesi gereklidir.
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından uygun
görülmesi halinde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na kuruluş
izni için başvurulur. Gayrimenkul yatırım
ortaklıkları, Bakanlığın kuruluş iznini
vermesinin ardından kuruluşun tescilini takiben,
yatırılan sermaye kullanılarak şirket portföyü
oluşturulmaya başlanır.
Gayrimenkul
yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinin halka
arzı nasıl gerçekleşir?
Gayrimenkul yatırım
ortaklıklarından;
a) Ödenmiş sermayeleri 50 trilyon
Türk lirasından az olanların, kuruluşlarının veya
esas sözleşme değişikliklerinin ticaret siciline tescilini
takip eden bir yıl içinde,
b) Ödenmiş sermayeleri 50 trilyon
Türk lirası ve üzerinde olup 100 trilyon Türk lirasından az
olanların, kuruluşlarının veya esas sözleşme
değişikliklerinin ticaret siciline tescilini takip eden üç yıl
içinde,
c) Ödenmiş sermayeleri 100 trilyon
Türk lirası ve daha fazla olanların, kuruluşlarının
veya esas sözleşme değişikliklerinin ticaret siciline
tescilini takip eden beş yıl içinde
faaliyetlerin yürütülebilmesi için
gerekli olan mekan, donanım ve personeli temin etmeleri ve organizasyonu
kurmaları, ödenmiş sermayelerinin asgari % 49'u oranındaki
hisse senetlerini halka arz etmek üzere Sermaye Piyasası Kurulu'na
başvurmaları zorunludur. Kurul kaydına alınması
uygun görülen gayrimenkul yatırım ortaklığı hisse
senetleri, gerekli ilan ve duyuru sürelerinden sonra satış
yerlerinde halka arz edilir.
Bir
gayrimenkul yatırım ortaklığına ait temel bilgileri
hangi kaynaklardan elde edebilirim?
Gayrimenkul yatırım
ortaklıklarının hisse senetlerinin halka arzı
sırasında ve sonrasında yatırımcılar ihtiyaç
duydukları bilgileri aşağıdaki belgelerden elde
edebilirler. Bu bilgi ve belgelere gayrimenkul yatırım
ortaklıklarının web sitelerinde yer alan “sürekli bilgilendirme
formları”ndan da ulaşılabilir.
Esas Sözleşme
Şirketin kuruluşuna ilişkin olarak Türk
Ticaret Kanunu çerçevesinde düzenlenen ve şirketin ticaret unvanı,
amacı ve faaliyet konusu, süresi, yetkili organları gibi
konuları içeren bir belgedir. Şirket, esas sözleşmenin tescili
ile tüzel kişilik kazanır.
Izahname
Halka arzda şirket hisse senetlerini satın
almak suretiyle şirkete ortak olacak yatırımcılara
şirketin amacı, süresi, ticaret ünvanı, tescil tarihi ve
numarası, halka arz edilecek hisse senetlerinin tutarı ve
oranı, şirketin faaliyet ve yatırımları,
şirketin finansal tabloları, imtiyazlı paylar gibi konularda
bilgi vermeyi amaçlayan bir kamuyu aydınlatma aracıdır.
Sirküler
Şirket hisse senetlerini satın almak suretiyle
şirkete ortak olacak yatırımcıların, halka arza
çağrılması amacıyla yayınlanan bir duyurudur. Bu
duyuruda izahnamenin ilan edildiği gazetelerin numara ve tarihlerinin
gösterilmesi gereklidir.
Üç Aylık Portföy Tabloları
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları, üç
aylık dönemler itibariyle portföylerindeki varlıklara ve
bunların maliyet bedelleri ile en son tarihli ekspertiz
raporunda belirtilen rayiç değerlerine ilişkin olarak, Kurul
standartlarına uygun şekilde üç aylık portföy tablosunu
düzenlemek ve Kurul'a ve Borsa'ya göndermek zorundadırlar.
Yatırımcılar, bu tabloların
yayınlandığı Borsa bülteninden, yatırım
yaptıkları gayrimenkul yatırım
ortaklıklarının portföy
yapısı ve portföydeki varlıkların değeri
hakkında bilgi edinebilirler.
Üç Aylık Rapor
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları,
asgari olarak, son üç aylık döneme ilişkin gelişmeleri
özetleyen ve Yönetim Kurulu tarafından hazırlanan faaliyet
raporunu, ortaklığın ilgili döneme ait portföy
tablosunu, portföyde yer alan varlıklara ilişkin bilgileri, varsa
projelere ilişkin mevcut durum, tamamlanma oranı ve süresi,
öngörülerin gerçekleşme durumu, sorunlar gibi bilgileri,
ortaklığın bir önceki dönemle
karşılaştırmalı olarak hazırlanmış üç
aylık bilanço ve gelir tablolarını içeren üç aylık
raporları Kurul standartlarına uygun şekilde hazırlamak
ve Kurul'a göndermek zorundadırlar. Söz konusu rapor aynı zamanda
ortaklık merkezinde ve internet sitesinde
yatırımcıların incelemesi için hazır bulundurulur.
Ayrıca talep etmeleri halinde ortaklara da gönderilir.
Gayrimenkul
yatırım ortaklıklarına ait finansal bilgileri nasıl
elde edebilirim?
Hisse senetleri borsada işlem gören her şirket
gibi gayrimenkul yatırım ortaklıkları, finansal
tablolarını üç aylık dönemler itibariyle hazırlamak ve
hazırladıkları ayrıntılı bilanço
ve gelir tabloları ile bağımsız denetim raporunu Kurul'a
ve Borsa bülteninde yayımlanmak üzere Borsa'ya göndermekle
yükümlüdürler. Gayrimenkul yatırım ortaklıklarının
muhasebe işlemlerinde ve finansal tablolarının
hazırlanmasında, Sermaye Piyasası Mevzuatı'nın
standart finansal tablo ve raporlar ile ilgili muhasebe
standartlarını düzenleyen tebliğlerine uyulmaktadır.
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları,
finansal tablolarını, her yıl olağan genel kurul
toplantılarını izleyen 30 gün Içinde Türkiye Ticaret Sicili
Gazetesi'nde yayımlatmak zorundadırlar. Bu ilan zorunluluğuna
ek olarak, ülke çapında dağıtımı yapılan
herhangi bir gazetede ve merkezlerinin bulunduğu yerde çıkan en
yüksek tirajlı iki mahalli gazeteden birinde,
sözkonusu mali tabloların yıllık olağan genel kurul
toplantısını izleyen 30 gün içinde ilan edilmesi gereklidir.
Gayrimenkul
yatırım ortaklığı bağımsız denetim
kapsamında mıdır?
Hisse senetlerinin halka arz edildiği hesap dönemi
itibariyle gayrimenkul yatırım ortaklığı, sürekli
bağımsız denetime tabidir. Bunun sonucu olarak şirketin
6. ve 12. ay sonu itibariyle finansal tabloları, Kurul tarafından
listeye alınmış bir bağımsız denetim
kuruluşu tarafından denetlenmektedir.
Gayrimenkul
yatırım ortaklıkları neler yapabilir?
Gayrimenkul yatırım
ortaklıkları genel olarak aşağıda belirtilen
kapsamda faaliyet gösterirler.
·
Ortaklık portföyünü
oluşturmak, gerektiğinde portföyde değişiklikler yapmak,
ortaklık portföyünü çeşitlendirerek yatırım riskini en
aza indirecek şekilde dağıtmak, gayrimenkuller, gayrimenkule
dayalı işlemler ve menkul kıymetler hakkındaki
gelişmeleri sürekli olarak izleyerek, ortaklık portföyünün
yönetimine ilişkin gerekli tedbirleri almak, portföyün değerini
korumaya ve artırmaya yönelik araştırmalar yapmak veya yaptırtmak,
·
Ortaklık portföyünü
oluşturan veya portföye alınması planlanan varlıklar
hakkında gerekli hukuki şartların sağlanıp
sağlanmadığını araştırmak, bu hususta
gerekli raporların hazırlanmasını temin etmek,
·
Portföydeki varlıkların değerinin tespitine
ilişkin raporların hazırlanmasını temin etmek,
·
Portföy dışardan danışmanlık ve/veya portföy yönetimi hizmeti alınması suretiyle
yönetiliyorsa ilgili kuruluşların faaliyetlerinin mevzuat ve
sözleşme hükümlerine uygunluğunu izlemek üzere gerekli
organizasyonu oluşturmak,
·
Kendilerine yüklenilen diğer görevleri ve
yürütülmesine izin verilen diğer faaliyetleri gerçekleştirmek.
|